Öksürük, vücudun solunum yollarımızı korumak için verdiği doğal bir reflekstir. Öksürük ile solunum yolları yabancı cisimlerden veya salgılardan temizlenir, hava giriş ve çıkış için açık kalması sağlanır. Kimi zaman basit bir soğuk algınlığı sonrası öksürük birkaç gün devam edebilir. Ancak öksürük uzun sürüyorsa, tekrar ediyor veya giderek artıyorsa, kişinin günlük yaşamını etkilemeye başladıysa o zaman araştırılması ve tedavisi gerekebilir. Uzun süren inatçı öksürük altta yatan daha ciddi bir akciğer veya solunum yolu hastalığının habercisi olabilir.

Uzun süren öksürük için en sık nedenler bronşial astım, sigara kullanımı, KOAH (kronik obstrüktif akciğer hastalığı), gastroözefageal reflü, üst veya alt solunum yolu enfeksiyonları olarak sayılabilir. Öksürük akciğer veya solunum yolu hastalıkları dışında kalp, sindirim sistemi hastalıkları, romatolojik hastalıklar ya da karın zarını etkileyen karın içi hastalıkların bir belirtisi de olabilir.

Hangi Belirtiler Dikkate Alınmalı?

Öksürüğün yanında diğer solunum yolu belirtileri (balgam çıkarma, kanlı balgam, nefes darlığı, hırıltı) da önemlidir. Ateş, kilo kaybı, güçsüzlük, kimi zaman sinir sistemi belirtileri de tanı için yol gösterici olabilir. Şiddetli veya sürekli öksürük kişilerin gerek iş ve sosyal hayatını gerekse uyku düzenini bozabilir.

Çoğu sigara içicisi sürekli öksürük ve balgamı içtiği sigaranın etkisine bağlar. Ancak öksürük şeklinde değişmesi, giderek artması, daha zor kontrol edilmesi veya diğer solunum belirtilerinin buna eklenmesi uyarıcı işaretlerdir.

Astımda öksürük, geçmeyen hırıltı ve nefes darlığı sık görülürken, KOAH’ta aylar veya yıllar süren öksürük, çoğu zaman balgam ve hareketle ortaya çıkan nefes darlığı olabilir. Kanlı balgam, açıklanamayan kilo kaybı, göğüs ağrısı, yüksek ateş, şiddeti artan nefes darlığı ya da geceleri uykudan uyandıran öksürük gibi durumlar hekim değerlendirilmesi gerektirir. Sürekli öksürüğün nedeni her zaman ciddi bir hastalık olmak zorunda değildir; ancak uzun süren yakınmalarda nedenin ortaya konması doğru tedavi açısından önemlidir. Erken hekim değerlendirmesi hem zaman kaybını ve kişinin hayatının olumsuz etkilenmesini önler hem de eğer varsa altta yatan hastalık veya nedenin zamanında fark edilmesine yardımcı olur.

Öksürüğün tedavisi öksürük şurupları veya ilaçları değildir. Tedavi öksürüğün nedenine göre yapılmalıdır. Öksürüğün kendiliğinden geçmesini beklemek her zaman yeterli olmayabilir. Bazı hastalarda alerjik yapı, bazı hastalarda hava yolu hassasiyeti, bazı hastalarda ise sigara etkisi veya kronik akciğer hastalığı ön planda olabilir. Özellikle daha önce sigara kullanmış veya hâlâ kullanan kişilerde ya da sık solunum yolu enfeksiyonu geçirenlerde yakınmaların dikkatle değerlendirilmesi gerekir. Erken dönemde fark edilen sorunlarda tedavi ve takip çok daha başarılı olmaktadır.

Eğer sizde de geçmeyen öksürük varsa ve bu durum günlük hayatınızı etkilemeye başladıysa, bunu ertelememek en doğrusudur. Çoğu zaman neden basit olsa da kimi zaman altta yatan hastalık astım, KOAH veya başka bir göğüs hastalığı olabilir. Uzun süren öksürüğün nedenini anlamak, uygun tedaviye ulaşmanın ilk adımıdır.